สามทางรับเงินในเว็บขายของออนไลน์ และวิธีที่แต่ละทางรู้ว่าเงินเข้าแล้ว

ร้านที่ขายผ่าน LINE OA ร้านออนไลน์ที่มีหน้าเว็บของตัวเอง หรือระบบที่เก็บค่าบริการรายเดือน สุดท้ายต้องตอบคำถามเดียวกัน ว่าลูกค้าจ่ายเงินแล้วหรือยัง ร้านในไทยมักรับเงินกันอยู่สามทาง คือให้โอนเข้าบัญชีแล้วส่งสลิป ให้สแกน QR พร้อมเพย์ และให้จ่ายผ่าน payment gateway ที่รับได้ทั้งบัตรและ QR

โพสต์นี้เทียบสามทางนี้ว่าแต่ละทางยืนยันอะไรได้ ระบบหลังร้านต้องทำอะไรเพิ่ม และควรถามอะไรก่อนเลือก ส่วนรายละเอียดของแต่ละทางแยกเป็นโพสต์ของตัวเอง ลิงก์ไว้ในแต่ละหัวข้อ

ขอเงินกับรู้ว่าเงินเข้าเป็นสองเรื่องแยกกัน#

ฝั่งขอเงินคือการบอกลูกค้าว่าต้องจ่ายเท่าไหร่ จ่ายเข้าที่ไหน จะเป็นเลขบัญชีที่พิมพ์ไว้ในแชต QR ที่ใส่ยอดไว้ให้ หรือหน้าชำระเงินของ gateway ก็ได้ ส่วนนี้ทำได้ง่ายและเกือบไม่มีค่าใช้จ่าย

ฝั่งรู้ว่าเงินเข้ายากกว่ามาก เพราะเงินไม่ได้วิ่งผ่านระบบของเรา เงินวิ่งจากธนาคารของลูกค้าไปธนาคารของร้าน ระบบเราจึงต้องมีใครสักคนมาบอก ซึ่งมีได้สามแบบ

• ลูกค้าบอกเอง ด้วยการส่งสลิป แล้วเราไปตรวจต่อว่าสลิปนั้นจริงไหม
• พนักงานบอก หลังเปิดแอปธนาคารดูยอดเข้า
• gateway หรือธนาคารบอก ผ่าน API ที่เรียกกลับมาที่ระบบของเรา

QR พร้อมเพย์ทำให้ขอเงินง่ายขึ้น แต่ระบบยังต้องรอสลิปหรือคำตอบจาก gateway ถึงจะรู้ว่าเงินเข้าแล้ว

โอนเข้าบัญชีแล้วให้ลูกค้าส่งสลิป#

ทางนี้ใช้กันมากที่สุดในร้านเล็กและร้านที่คุยกับลูกค้าใน LINE ลูกค้าโอนผ่านแอปธนาคาร แล้วส่งรูปสลิปมาในแชตหรืออัปโหลดในหน้าเว็บ ร้านไม่เสียค่าธรรมเนียมต่อรายการ และไม่ต้องสมัครอะไรกับใครเพิ่ม

สิ่งที่ต้องระวังคือรูปสลิปเป็นแค่รูป แก้ยอดหรือชื่อด้วยแอปแต่งรูปได้ ส่งใบเดิมซ้ำได้ หรือเป็นสลิปที่โอนให้ร้านอื่นก็ได้ ที่ผ่านมาเราจึงให้พนักงานเปิดแอปธนาคารเทียบทีละใบ พอรายการเยอะขึ้นก็ไม่ไหว บริการตรวจสลิปอย่าง SlipOK ช่วยตรงนี้ได้ ส่งรูปไป บริการจะอ่าน QR มุมสลิปแล้วถามรายการจากธนาคารให้ ได้ยอด เลขอ้างอิง และบัญชีที่รับเงินกลับมา

แต่ตรวจกับธนาคารแล้วก็ยังไม่ครบ สลิปที่ตรวจผ่านบอกได้แค่ว่ามีการโอนจริง ไม่ได้บอกว่าโอนให้คำสั่งซื้อไหน ระบบเราจึงต้องเช็กเองอีกสองเรื่อง คือเลขอ้างอิงซ้ำกับสลิปที่เคยรับไว้ไหม และบัญชีที่รับเงินเป็นของร้านจริงไหม รายละเอียดอยู่ในโพสต์ ตรวจสอบสลิปโอนเงินผ่าน SlipOK ด้วย Laravel

QR พร้อมเพย์ที่ใส่ยอดไว้ให้#

QR พร้อมเพย์คือข้อความสั้น ๆ ตามมาตรฐาน EMVCo ที่บอกว่าจ่ายเข้าเบอร์หรือเลขประจำตัวไหน และจ่ายเท่าไหร่ ระบบเราสร้างเองได้โดยไม่ต้องพึ่งใคร ลูกค้าสแกนแล้วยอดขึ้นมาเอง ไม่ต้องพิมพ์ ปัญหาโอนขาดหรือโอนเกินเพราะพิมพ์ผิดจึงหายไปเกือบหมด

ข้อจำกัดคือ QR ที่สร้างจากเบอร์หรือเลขประจำตัวของร้านไม่มีใครแจ้งผลกลับมา ธนาคารโอนเงินเข้าบัญชีตามปกติ ระบบเราไม่รู้เรื่องด้วย ทางนี้จึงมักใช้คู่กับการส่งสลิป QR ช่วยให้ยอดถูก สลิปช่วยให้ระบบรู้ วิธีสร้าง QR เองตั้งแต่ต้นอยู่ใน QR พร้อมเพย์คืออะไร และวิธีสร้าง payload เอง

payment gateway แจ้งผลกลับมาให้เอง#

gateway อย่าง 2C2P หรือเจ้าอื่นที่ให้บริการในไทยรับเงินแทนร้านได้หลายช่องทาง ทั้งบัตรเครดิต บัตรเดบิต และ QR พร้อมเพย์ที่ gateway สร้างให้ พอลูกค้าจ่ายเสร็จ gateway จะเรียก URL ของระบบเรากลับมาบอกผล และเรายังถามสถานะย้อนหลังได้ด้วยเลขคำสั่งซื้อ คำสั่งซื้อจึงเปลี่ยนเป็นจ่ายแล้วได้เอง ไม่ต้องมีใครกด

แลกกับสามเรื่อง

• ค่าธรรมเนียมต่อรายการ ซึ่งต่างกันตามช่องทางและสัญญาของแต่ละร้าน ควรถามจาก gateway โดยตรงก่อนตัดสินใจ
• สมัครเป็นร้านค้า ส่งเอกสารบริษัท แล้วผ่านการทดสอบใน sandbox ตามที่ gateway กำหนดก่อนได้ key จริง
• งานเชื่อมต่อฝั่งเรา ทุก request ต้องเซ็นด้วย secret key ของร้าน ต้องรับผลที่ส่งกลับมา และต้องตรวจผลนั้นก่อนเชื่อ

งานเชื่อมต่อแยกเป็นสองโพสต์ คือ เชื่อม payment gateway กับ Laravel และ ตรวจผลชำระเงินจาก gateway ก่อนเชื่อ

เทียบสามทางในตารางเดียว#

	สลิปโอนเงิน	QR พร้อมเพย์ที่สร้างเอง	payment gateway
ระบบรู้ว่าเงินเข้าจาก	สลิปที่ลูกค้าส่ง ตรวจกับธนาคาร	สลิปเหมือนกัน	gateway แจ้งกลับ และเราถามซ้ำได้
ยืนยันได้ว่า	มีการโอนจริง ยอดเท่าไหร่ เข้าบัญชีไหน	ยอดตรงตั้งแต่ตอนจ่าย	จ่ายสำเร็จสำหรับเลขคำสั่งซื้อนี้
ยังต้องเช็กเอง	สลิปซ้ำ บัญชีที่รับเงิน ยอดเทียบคำสั่งซื้อ	เหมือนสลิป	ลายเซ็นของผล ยอด และรับผลซ้ำ
ค่าใช้จ่าย	ค่าบริการตรวจสลิป หรือเวลาพนักงาน	ไม่มี	ค่าธรรมเนียมต่อรายการ
ลูกค้าต้องทำ	โอน แล้วส่งสลิป	สแกน แล้วส่งสลิป	จ่ายในหน้าเดียวจบ

เลือกจากจำนวนรายการและคนที่กดยืนยัน#

ร้านที่มีรายการวันละไม่กี่สิบ และคุยกับลูกค้าในแชตอยู่แล้ว สลิปกับ QR ที่ใส่ยอดก็เพียงพอ ต้นทุนต่ำ ลูกค้าคุ้นเคย พนักงานกดยืนยันจากผลตรวจที่ระบบเตรียมไว้ให้

ร้านที่อยากให้ลูกค้าจ่ายแล้วจบในหน้าเว็บเลย รับบัตรเครดิต หรือมีรายการมากจนพนักงานกดไม่ทัน ก็คุ้มที่จะจ่ายค่าธรรมเนียมให้ gateway คำสั่งซื้อจะเดินต่อเองทันทีที่ลูกค้าจ่าย

หลายระบบใช้ผสมกัน อย่างระบบหลังบ้านร้านค้าออนไลน์ที่เราทำ ลูกค้าบนหน้าเว็บจ่ายผ่าน gateway ส่วนคำสั่งซื้อที่แอดมินเปิดให้ลูกค้าที่สั่งทางแชต ยังให้โอนแล้วแอดมินยืนยันเองได้ ทั้งสองทางจบที่จุดเดียวกันในระบบ

สิ่งที่ทุกทางต้องมีเหมือนกัน#

ไม่ว่าเงินจะมาทางไหน ระบบควรมีจุดเดียวที่เปลี่ยนคำสั่งซื้อเป็นจ่ายแล้ว และจุดนั้นต้องทนสามเรื่อง

• รับผลซ้ำได้ ผลของรายการเดียวกันอาจมาถึงสองสามครั้ง จาก callback จากหน้าเว็บที่ลูกค้ากลับมา หรือจากพนักงานที่กดเช็กสถานะ ครั้งแรกเท่านั้นที่ควรให้แต้ม ตัดสต็อก และส่งอีเมล
• เช็กยอดก่อนตัดสถานะ ยอดที่จ่ายต้องตรงกับยอดของคำสั่งซื้อ ถ้าไม่ตรงให้พนักงานดูก่อน
• ไม่เชื่อสิ่งที่ส่งมาจากเบราว์เซอร์ URL ที่ลูกค้ากลับมาหลังจ่ายเงินแก้เองได้ ใช้เป็นแค่สัญญาณให้ระบบไปถามผลจริง

และก่อนเปิดใช้ ต้องทดสอบทั้งเส้นทางได้โดยไม่มีใครเสียเงินจริง เรื่องนี้อยู่ใน ทดสอบระบบรับชำระเงินใน Laravel โดยไม่ตัดเงินใครจริง

กรณีที่อาจเจอในงานจริง#

• ลูกค้าส่งสลิปใบเดิมมาสองครั้ง บางทีไม่ได้ตั้งใจโกง แค่กดส่งซ้ำ ระบบควรจับได้จากเลขอ้างอิง แล้วบอกพนักงาน ไม่ตัดสินเอง
• สลิปที่เพิ่งโอนยังตรวจไม่เจอ ธนาคารอาจยังไม่มีรายการให้ถามในช่วงแรก ถ้าระบบปฏิเสธทันที ลูกค้าที่โอนจริงจะได้ข้อความผิด ๆ ควรรอแล้วตรวจซ้ำ
• ลูกค้าจ่ายสำเร็จแต่ปิดเบราว์เซอร์ไปก่อน ถ้าระบบรอให้ลูกค้ากลับมาที่หน้าเว็บถึงจะอัปเดต คำสั่งซื้อนั้นจะค้างรอชำระ ทั้งที่เงินเข้าแล้ว ต้องมี callback หรือการถามซ้ำรองไว้เสมอ
• ลูกค้าเปิดหน้าจ่ายเงินซ้ำหลังจ่ายไปแล้ว gateway บางเจ้าจะตอบว่าเลขคำสั่งซื้อนี้ใช้ไปแล้ว ระบบควรถือเป็นสัญญาณให้ไปถามผล แล้วบอกลูกค้าตามผลนั้น ลูกค้าไม่ควรเห็นเป็นหน้า error