Session Replay คืออะไร และเครื่องมือที่ใช้ดูย้อนหลังว่าผู้ใช้ทำอะไรบนเว็บ

Session Replay บันทึกโครงหน้าเว็บกับทุกการเปลี่ยนแปลงใน browser แล้วประกอบกลับขึ้นมาใหม่ตอนเปิดดู เราจึงเห็นว่าผู้ใช้กดอะไรก่อนเจอปัญหา มีทั้งบริการอย่าง Microsoft Clarity, PostHog และ Sentry และแบบที่ติดตั้งบนเซิร์ฟเวอร์ของเราเอง

เผยแพร่
เวลาอ่าน
5 นาที
ในโพสต์นี้ 6 หัวข้อ
  1. Session Replay เก็บโครงหน้าเว็บแทนการอัดวิดีโอ
  2. Session Replay ทำงานเป็นสามขั้น
  3. บันทึกทุก session หรือเฉพาะตอนเกิดปัญหา
  4. ข้อมูลส่วนตัวต้องซ่อนตั้งแต่ใน browser
  5. เครื่องมือ Session Replay ที่ใช้กันอยู่
  6. ข้อจำกัดที่อาจเจอเมื่อใช้งานจริง

เวลาผู้ใช้แจ้งว่า "กดบันทึกแล้วไม่ไปไหน" สิ่งที่เรามีมักเป็น log ฝั่ง server ภาพหน้าจอที่ส่งมาทาง LINE กับคำบอกเล่าที่จำได้ไม่ครบ ว่ากรอกอะไรไป กดปุ่มไหนก่อน หรือเปิดหน้านั้นมาจากไหน Session Replay ช่วยตรงนี้ เพราะเปิดดูได้เลยว่าก่อนเจอปัญหา ผู้ใช้เห็นหน้าจอแบบไหนและทำอะไรไปบ้าง

Session Replay เก็บโครงหน้าเว็บแทนการอัดวิดีโอ

ตอนเปิดดู หน้าจอจะเล่นเหมือนวิดีโอ มีเมาส์ขยับ มีการพิมพ์ มีการเลื่อนหน้า แต่เบื้องหลังไม่มีการอัดภาพหน้าจอเลย สิ่งที่เก็บคือ DOM ซึ่งเป็นโครงสร้างของหน้าเว็บที่ browser สร้างขึ้นจาก HTML กับลำดับเหตุการณ์ที่เกิดกับหน้านั้น

ถ้าเคยใช้ git จะนึกภาพออกง่าย commit แรกเก็บไฟล์ทั้งหมด commit ต่อ ๆ มาเก็บแค่ส่วนที่เปลี่ยน Session Replay ก็คล้ายกัน เก็บหน้าเว็บทั้งหน้าครั้งเดียว แล้วจดต่อว่าตรงไหนเปลี่ยนไปเมื่อไหร่ วิธีนี้ได้เปรียบการอัดวิดีโอหลายเรื่อง

  • ไฟล์เล็ก เพราะเหตุการณ์เป็นข้อความ บีบอัดได้ดี หน้าที่นิ่งอยู่เฉย ๆ แทบไม่กินพื้นที่
  • ภาพคมเท่าหน้าเว็บจริง เพราะ player วาดหน้าเว็บขึ้นมาใหม่ ไม่ได้ขยายภาพ
  • ซ่อนข้อมูลได้ตั้งแต่ต้นทาง ตัวบันทึกรู้ว่า element ไหนเป็นช่องกรอกข้อมูล จึงซ่อนค่าได้ก่อนข้อมูลออกจาก browser
  • ผูกกับเหตุการณ์อื่นได้ เช่น JavaScript error หรือ request ที่ล้มเหลว แล้ววางเป็นจุดบนแถบเวลา

Session Replay ทำงานเป็นสามขั้น

Session Replay บันทึกหน้าเว็บใน browser แล้วประกอบกลับขึ้นมาใหม่ตอนเปิดดู

ตัวบันทึกใน browser จดเหตุการณ์ ส่งขึ้น server เป็นก้อน แล้ว player ประกอบหน้าเว็บกลับขึ้นมาใหม่ตอนเปิดดู

บันทึกหน้าเว็บทั้งหน้าครั้งเดียว แล้วจดเฉพาะส่วนที่เปลี่ยน

ตัวบันทึก (recorder) เป็น script ที่โหลดมากับหน้าเว็บ เริ่มจากเก็บ DOM ทั้งหน้าไว้หนึ่งครั้ง ซึ่ง rrweb เรียกว่า full snapshot จากนั้นใช้ MutationObserver ซึ่งเป็น API ของ browser ที่แจ้งทุกครั้งที่ DOM เปลี่ยน เช่น มีแถวใหม่ในตาราง dialog เปิดขึ้นมา หรือข้อความแจ้งเตือนโผล่ขึ้น แล้วจดการเปลี่ยนแปลงนั้นเป็น incremental snapshot

นอกจาก DOM ตัวบันทึกยังจดตำแหน่งเมาส์ การคลิก การเลื่อนหน้า ขนาดหน้าต่าง และค่าที่พิมพ์ในช่องกรอก ทุกเหตุการณ์มีเวลากำกับ และตั้งให้เก็บ full snapshot ใหม่เป็นระยะได้ player จะได้กระโดดไปกลาง session โดยไม่ต้องไล่เล่นจากต้น

ส่งขึ้น server เป็นก้อนทุกไม่กี่วินาที

ตัวบันทึกจะรวมเหตุการณ์เป็นก้อน บีบอัด แล้วส่งขึ้น server เป็นระยะ อย่าง Sentry ส่งทุกราว 5 วินาที แต่ละก้อนมีสองส่วน คือรายละเอียดของ session (หน้าไหน ผู้ใช้คนไหน browser อะไร) กับตัวเหตุการณ์ของ rrweb ที่ gzip ไว้

server แทบไม่ต้องแกะเนื้อหา เก็บต่อกันเป็นไฟล์ตามลำดับก็พอ บางเครื่องมือเก็บ stylesheet ของหน้าไว้ด้วย หน้าที่เล่นย้อนหลังจะได้หน้าตาเหมือนตอนนั้น แม้เราจะแก้ CSS ไปแล้ว

Player ประกอบหน้าเว็บกลับขึ้นมาใหม่

ตอนเปิดดู player สร้าง iframe ขึ้นมา วาง full snapshot ลงไป แล้วใส่การเปลี่ยนแปลงทีละอันตามเวลา หน้าเว็บจึงขยับเหมือนตอนที่ผู้ใช้ใช้งานจริง โดย JavaScript ของหน้าเดิมไม่ได้รันซ้ำ ปุ่มที่กดใน replay จึงไม่ส่งข้อมูลอะไรออกไปอีก

เครื่องมือส่วนใหญ่วางจุดไว้บนแถบเวลาตรงที่มี JavaScript error, request ที่ล้มเหลว หรือการเปลี่ยนหน้า กดแล้วกระโดดไปวินาทีนั้นได้เลย บางตัวจับ rage click คือการคลิกที่เดิมรัว ๆ ซึ่งมักแปลว่าผู้ใช้กดแล้วไม่มีอะไรเกิดขึ้น

บันทึกทุก session หรือเฉพาะตอนเกิดปัญหา

บันทึกทุกคนตลอดเวลาเปลืองทั้งพื้นที่และโควตา เครื่องมือส่วนใหญ่จึงให้เลือกได้ Sentry แยกเป็นค่าสองตัวให้เห็นชัด

ค่า ความหมาย ค่าที่ Sentry แนะนำ
replaysSessionSampleRate สัดส่วนของ session ที่บันทึกทั้งหมดตั้งแต่ต้น 0.1 คือ 10%
replaysOnErrorSampleRate สัดส่วนของ session ที่บันทึกเมื่อเกิด error 1.0 คือทุกครั้ง

แบบหลังน่าสนใจกว่าที่คิด browser บันทึกอยู่ตลอด แต่เก็บไว้ในหน่วยความจำแค่ช่วงล่าสุด (Sentry เก็บราวหนึ่งนาที) ถ้าไม่มีอะไรเกิดก็ทิ้งไป พอเกิด error จึงส่งช่วงนั้นขึ้น server แล้วบันทึกต่อจนจบ session เราจึงเห็นนาทีก่อนเกิดปัญหา โดยไม่ต้องเก็บ session ที่ปกติดีเลย

ระบบหลังบ้านที่มีผู้ใช้ไม่กี่สิบคนบันทึกทุก session ได้สบาย ส่วนเว็บที่คนทั่วไปเข้าเยอะ เริ่มจากบันทึกเฉพาะตอนเกิด error ก่อนจะคุมพื้นที่ได้ง่ายกว่า

ข้อมูลส่วนตัวต้องซ่อนตั้งแต่ใน browser

หน้าจอระบบหลังบ้านเต็มไปด้วยชื่อลูกค้า เบอร์โทร และยอดเงิน การบันทึกหน้าจอจึงเป็นการเก็บข้อมูลส่วนบุคคลไปด้วย เครื่องมือที่ดีจะซ่อนข้อมูลตั้งแต่ใน browser ก่อนส่งออกไป อย่างค่าเริ่มต้นของ Sentry

ค่าเริ่มต้น ผลที่เห็นใน replay
maskAllText ข้อความทุกตัวอักษรกลายเป็น * แต่ layout เหมือนเดิม
maskAllInputs ค่าในช่องกรอกข้อมูลกลายเป็น *
blockAllMedia รูป วิดีโอ และ SVG กลายเป็นกล่องว่างขนาดเท่าเดิม

การซ่อนมีสองแบบ คือ mask ที่เปลี่ยนตัวอักษรเป็นดอกจันแต่ยังเห็นว่าตรงนั้นมีข้อความยาวแค่ไหน กับ block ที่ไม่บันทึกส่วนนั้นเลยและวาดเป็นกล่องว่าง ปกติเราจะซ่อนทั้งหน้าไว้ก่อน แล้วค่อยเปิดเฉพาะส่วนที่เป็นเมนูหรือปุ่ม ซึ่งไม่มีข้อมูลของใคร

ถ้าระบบมีผู้ใช้ทั่วไป ควรเขียนในนโยบายความเป็นส่วนตัวตาม PDPA ด้วยว่าบันทึกอะไรและเก็บนานแค่ไหน แล้วตั้งให้ลบ session เก่าอัตโนมัติ บางเครื่องมือตั้งให้เริ่มบันทึกหลังผู้ใช้กดยอมรับได้

เครื่องมือ Session Replay ที่ใช้กันอยู่

แกนของเครื่องมือส่วนใหญ่คือ rrweb ซึ่งเป็น open source แบบ MIT README ของ rrweb ระบุว่า PostHog, Sentry, Datadog และ Mixpanel ใช้อยู่ แต่ละตัวจึงต่างกันที่จุดเน้น กับที่ที่ข้อมูลไปเก็บ

เครื่องมือ เด่นเรื่อง ข้อมูลเก็บที่ ใช้ฟรีได้แค่ไหน
Microsoft Clarity heatmap และพฤติกรรมคนเข้าเว็บ เซิร์ฟเวอร์ของ Microsoft ฟรีทั้งหมด ไม่จำกัด traffic
PostHog product analytics, funnel PostHog Cloud 5,000 session ต่อเดือน
Sentry ดู replay คู่กับ error Sentry Cloud 50 replay ต่อเดือน
LogRocket replay พร้อม console และ network LogRocket Cloud 1,000 session ต่อเดือน
OpenReplay open source ติดตั้งเองได้ เซิร์ฟเวอร์ของเรา ฟรีเมื่อติดตั้งเอง
packstub/session-replay แพ็กเกจ Laravel disk และฐานข้อมูลของแอป MIT

เลือกจากสิ่งที่อยากรู้ก่อนจะง่ายกว่า

  • เว็บหน้าร้านที่อยากรู้ว่าคนเข้ามาดูอะไร กดตรงไหน Microsoft Clarity เริ่มง่ายที่สุด ใส่ script ตัวเดียวก็ได้ทั้ง replay และ heatmap
  • อยากไล่ bug ที่ผู้ใช้เจอ Sentry หรือ LogRocket วาง replay ไว้ข้าง error เปิดจาก issue แล้วเห็นหน้าจอตอนนั้นเลย
  • ระบบหลังบ้านที่ไม่อยากให้หน้าจอซึ่งมีข้อมูลลูกค้าออกไปนอกเซิร์ฟเวอร์ ต้องติดตั้งเอง OpenReplay ครบเครื่องแต่ต้องมีเครื่องแยก ขั้นต่ำ 2 vCPU กับ RAM 8 GB ถ้าเป็นแอป Laravel อยู่แล้ว packstub/session-replay เก็บ replay ไว้บน disk ของแอปเอง ซ่อนทุกช่องกรอกข้อมูลตั้งแต่ติดตั้ง ไม่บันทึกผู้ใช้ที่ไม่ได้ล็อกอิน และลบ session ที่เก่ากว่า 30 วัน ใช้กับ PHP 8.3 ขึ้นไปและ Laravel 12 หรือ 13

ข้อจำกัดที่อาจเจอเมื่อใช้งานจริง

  • replay ไม่เห็นฝั่ง server บอกได้ว่าผู้ใช้เห็นอะไร แต่ไม่บอกว่า query ไหนช้าหรือ exception เกิดตรงไหนในโค้ด ต้องดูคู่กับ log หรือ error tracker อย่าง Sentry หรือตัวที่ติดตั้งในแอปเองอย่าง watchtower-laravel เครื่องมือที่ผูก id ของ session ไว้กับ error จะเปิดข้ามกันได้ทันที
  • canvas กับ iframe ข้ามโดเมนเป็นกล่องว่าง rrweb ไม่บันทึกทั้งสองอย่างโดยค่าเริ่มต้น กราฟที่วาดด้วย canvas ช่องเซ็นชื่อ หรือหน้าชำระเงินของ payment gateway ที่ฝังเป็น iframe จะไม่เห็นใน replay
  • ad blocker บางตัวบล็อกตัวบันทึก โดยเฉพาะ script ของบริการที่รู้จักกันดี บาง session จึงหายไปเงียบ ๆ
  • หน้าที่เปลี่ยนตลอดเวลาทำให้ไฟล์ใหญ่ เช่น dashboard ที่รีเฟรชตัวเลขทุกวินาที ทุกการเปลี่ยนคือเหตุการณ์ที่ต้องจด ถ้าเก็บเองควรตั้งระยะเก็บและลบของเก่าตั้งแต่วันแรก

อ่านต่อ

ถูกอ้างถึงใน

ล่าสุด

ดูทั้งหมด →