วิธีดึงชื่อบริษัทจากเลขผู้เสียภาษีมาเติมในฟอร์มอัตโนมัติ

ระบบออกใบกำกับภาษีหรือระบบบัญชีมักมีช่องเลขผู้เสียภาษีของลูกค้า แล้วต้องพิมพ์ชื่อบริษัท สาขา และที่อยู่ตามมาอีกหลายช่อง ถ้าระบบเติมให้จากเลข 13 หลักได้ พนักงานก็ทำงานเร็วขึ้นและพิมพ์ชื่อผิดน้อยลง แหล่งข้อมูลที่ทำได้มีหลายแห่งและให้ข้อมูลไม่เท่ากัน โพสต์นี้ไล่ทุกแหล่งที่เราหาเจอและลองเรียกจริงเมื่อ 26 ตุลาคม 2569 แล้วสรุปว่าระบบควรทำงานยังไง

เลข 13 หลักบอกอะไรได้ก่อนถามใคร#

หลักสุดท้ายของเลขผู้เสียภาษีเป็นหลักตรวจสอบ (check digit) สูตรเดียวกับเลขบัตรประชาชน ระบบจึงจับเลขที่พิมพ์ผิดได้ทันที สูตรอยู่ในโพสต์ตรวจเลขบัตรประชาชน 13 หลักใน Laravel และลองตรวจเลขนิติบุคคลได้ที่เครื่องมือสุ่มเลขผู้เสียภาษีนิติบุคคล หลักแรก ๆ ยังบอกได้ว่าควรไปถามที่ไหน

เลขขึ้นต้นด้วย	เป็นใคร	ค้นจากที่ไหนได้
0 ตามด้วยรหัสสำนักงานทะเบียน เช่น 0105…	บริษัท ห้างหุ้นส่วน ที่จดกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า	DBD และกรมสรรพากร (ถ้าจด VAT)
099…	กิจการที่กรมสรรพากรออกเลขให้ เช่นกิจการร่วมค้า	กรมสรรพากรเท่านั้น
1–8	บุคคลธรรมดา ร้านที่ใช้เลขบัตรประชาชนของเจ้าของ	กรมสรรพากร เฉพาะคนที่จด VAT

เลข 13 หลักยังไม่บอกสาขา ลูกค้าที่จด VAT ใช้เลขเดียวกันทุกสาขา แล้วแยกด้วยเลขสาขา 5 หลัก (00000 คือสำนักงานใหญ่) ใบกำกับภาษีเต็มรูปต้องระบุว่าผู้ซื้อเป็นสำนักงานใหญ่หรือสาขาที่เท่าไหร่ ฟอร์มจึงต้องมีช่องสาขาเสมอ

แหล่งข้อมูลที่ใช้ได้ตอนนี้#

แหล่ง	ได้ข้อมูลอะไร	ค่าใช้จ่าย	ข้อจำกัด	ลองเรียก 26 ต.ค. 69
DBD Open API (กรมพัฒนาธุรกิจการค้า)	ชื่อไทย อังกฤษ สถานะ ทุน ที่อยู่สำนักงานใหญ่	ฟรี ไม่ต้องสมัคร	ไม่มีสาขาและรหัสไปรษณีย์ ตอบ 20–40 วินาที	ใช้ได้
VAT Service (กรมสรรพากร)	ชื่อ เลขสาขา ที่อยู่ รหัสไปรษณีย์	ฟรี ใช้บัญชีกลางที่กรมกำหนด	เฉพาะผู้จด VAT เป็น SOAP	ระบบตอบ แต่ยังไม่ได้ดึงข้อมูลจริง
ตรวจการจด e-Tax (กรมสรรพากร)	ชื่อ จด VAT หรือไม่	ฟรี ไม่ต้องสมัคร	เฉพาะกิจการที่ใช้ e-Tax ไม่มีที่อยู่	ใช้ได้
ไฟล์ผู้จด VAT บน data.go.th	ทุกสาขา ที่อยู่ รหัสไปรษณีย์	ฟรี ดาวน์โหลด	ไฟล์ใหญ่ บางไฟล์ไม่ได้อัปเดตตั้งแต่ ก.ค. 68	ดาวน์โหลดได้
MOC Open Data (กระทรวงพาณิชย์)	ตามเอกสาร: ชื่อ สถานะ ที่อยู่	ฟรี ไม่ต้องสมัคร	ไม่มีรหัสไปรษณีย์	ตอบ error หรือตอบว่าง
DBD DataWarehouse+	งบการเงิน กรรมการ	ฟรี บางส่วนต้องเป็นสมาชิก	หน้าเว็บให้คนดู ไม่ใช่ API	เปิดได้
Creden Data, BOL Corpus X	รวมข้อมูล DBD งบการเงิน กรรมการ	เสียเงิน ไม่ประกาศราคา API	ต้องติดต่อฝ่ายขาย	เปิดหน้าเว็บได้

DBD Open API ใช้ได้ฟรี และข้อมูลเป็นปัจจุบันที่สุด#

ชุดข้อมูลทะเบียนนิติบุคคลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เปิดเป็น API ให้เรียกด้วยเลข 13 หลักได้เลย ไม่ต้องขอ key ข้อมูลตรงกับทะเบียนจริง ห้างที่จดเมื่อเดือนกันยายนก็มีแล้ว และบริษัทที่เลิกกิจการยังค้นเจอพร้อมสถานะ "เลิก"

curl https://openapi.dbd.go.th/api/v1/juristic_person/0107544000108

{
  "status": { "code": "1000", "description": "Success" },
  "data": [{ "cd:OrganizationJuristicPerson": {
    "cd:OrganizationJuristicNameTH": "บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)",
    "cd:OrganizationJuristicStatus": "ยังดำเนินกิจการอยู่",
    "cd:OrganizationJuristicBranchName": "สำนักงานใหญ่",
    "cd:OrganizationJuristicAddress": { "cr:AddressType": {
      "cd:AddressNo": "555", "cd:Road": "วิภาวดีรังสิต",
      "cd:CitySubDivision": { "cr:CitySubDivisionCode": "10300500", "cr:CitySubDivisionTextTH": "จตุจักร" },
      "cd:City": { "cr:CityTextTH": "เขตจตุจักร" },
      "cd:CountrySubDivision": { "cr:CountrySubDivisionTextTH": "กรุงเทพมหานคร" }
    } }
  } }]
}

ตัวอย่างนี้ตัดชื่ออังกฤษ ทุน และวัตถุประสงค์ออกให้สั้นลง สิ่งที่ระบบต้องรับไว้มีสามเรื่อง

• ตอบช้า ที่เราลองใช้ 18–40 วินาทีต่อครั้ง จึงต้องเรียกแบบเบื้องหลังและเก็บผลไว้
• ไม่มีสาขาและรหัสไปรษณีย์ แต่มีรหัสตำบล 8 หลัก ระบบต้องมีตารางตำบลกับรหัสไปรษณีย์เอง ซึ่งตำบลเดียวอาจมีหลายรหัส (ดูวิธีเก็บที่อยู่เมื่อตำบลเดียวมีหลายรหัสไปรษณีย์)
• เลขที่หลักตรวจสอบผิดและเลข 099… ที่เราลอง ได้ 403 จากระบบกันบอต แทน "ไม่พบข้อมูล" จึงควรตรวจหลักตรวจสอบก่อนเรียก

ไม่มีเอกสารบอก rate limit ที่เราเรียกราว 15 ครั้งไม่โดนจำกัด ชุดข้อมูลใช้สัญญาอนุญาตแบบเปิดของ data.go.th ซึ่งเงื่อนไขของ สพร.อนุญาตให้ใช้เชิงพาณิชย์โดยอ้างอิงแหล่งที่มา

กรมสรรพากรมีสาขาและรหัสไปรษณีย์ แต่มีเฉพาะผู้จด VAT#

VAT Service ของกรมสรรพากร เป็น web service แบบ SOAP ค้นผู้จดภาษีมูลค่าเพิ่มด้วยเลขผู้เสียภาษี ได้ชื่อ เลขสาขา ที่อยู่แยกช่อง และรหัสไปรษณีย์ ครบที่สุดสำหรับใบกำกับภาษี หน้าเอกสารกำหนดชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านกลางให้ทุกคนใช้เหมือนกัน ส่วนแบบ JSON ต้องอีเมลขอที่ [email protected] บริษัทที่ยังไม่จด VAT และบุคคลธรรมดาที่ไม่ได้จดจะค้นไม่เจอ หน้าค้นหาผู้ประกอบการ VAT บนเว็บให้ข้อมูลชุดเดียวกัน แต่มี reCAPTCHA ไว้ให้คนค้นทีละราย ระบบไม่ควรดึงจากหน้านี้

กรมสรรพากรยังมีบริการตรวจรายชื่อผู้ได้รับอนุมัติ e-Tax Invoice ส่งเลขไปแล้วได้ชื่อกิจการกับสถานะ VAT กลับมาในราว 10 วินาที ไม่มีที่อยู่จึงเติมฟอร์มไม่ได้ แต่บอกได้ว่าลูกค้ารับใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ได้ (ดูหลักเกณฑ์การเชื่อมระบบ e-Tax Invoice & e-Receipt)

ไฟล์ข้อมูลเปิดใช้ตั้งต้นตารางของตัวเองได้#

กรมสรรพากรลงไฟล์รายชื่อผู้จด VAT ที่ยังประกอบกิจการไว้บน data.go.th แยกแถวตามสาขา มีรหัสไปรษณีย์ นำเข้าเป็นตารางของตัวเองแล้วค้นได้ทันที แต่ไฟล์ใหญ่ (ไฟล์ต่างจังหวัดราว 260 MB) และแม้จะบอกว่าอัปเดตรายเดือน ไฟล์กรุงเทพฯ ที่เราเห็นแก้ล่าสุดเมื่อกรกฎาคม 2568 ไฟล์นี้มีชื่อและที่อยู่ของบุคคลธรรมดาด้วย ถ้านำเข้าก็ต้องดูแลตาม PDPA ฝั่ง DBD มีไฟล์จดทะเบียนใหม่และเลิกกิจการรายเดือน ค้นทั้งประเทศไม่ได้ แต่ใช้เช็กว่าลูกค้ารายไหนเลิกกิจการแล้วได้

แหล่งที่ยังพึ่งไม่ได้ และแบบเสียเงิน#

• MOC Open Data ของกระทรวงพาณิชย์มีเอกสาร API ค้นนิติบุคคล ไม่ต้องใช้ key แต่วันที่เราลอง เจ็ดครั้งได้ error 500 หรือ 504 และครั้งที่ตอบ 200 ก็ไม่มีข้อมูลมาด้วย
• DBD DataWarehouse+ เป็นหน้าเว็บให้คนเปิดดูงบการเงินและกรรมการ บางส่วนต้องล็อกอิน มีระบบกันบอต และเราเปิดเอกสารนโยบายการใช้งานไม่ได้ ระบบที่ดึงจากหน้าเว็บแบบนี้พังได้ทุกครั้งที่เว็บเปลี่ยน
• Creden Data และ BOL Corpus X ขายข้อมูลนิติบุคคลรวมไว้ที่เดียว มีงบการเงินและกรรมการ และบอกว่ามี API แต่ไม่ได้ประกาศราคา API ต้องถามฝ่ายขาย คุ้มเมื่องานต้องใช้งบการเงินหรือรายชื่อกรรมการ เช่นตรวจคู่ค้าหรืออนุมัติเครดิต ถ้าต้องการแค่ชื่อกับที่อยู่ แหล่งของรัฐก็พอ

ระบบที่เติมชื่อให้ควรทำงานแบบนี้#

1. ตรวจหลักตรวจสอบทันทีที่พิมพ์ครบ 13 หลัก เลขผิดไม่ต้องไปถามใคร
2. ค้นจากลูกค้าที่บันทึกไว้แล้วก่อน ลูกค้าเก่าเติมได้ทันที พร้อมสาขาที่เคยออกบิลให้
3. ถามแหล่งของรัฐแบบเบื้องหลัง ส่งงานเข้า queue แล้วให้พนักงานกรอกช่องอื่นต่อได้ เลขที่ขึ้นต้นด้วย 0 ถาม DBD ส่วนลูกค้าที่จด VAT ถามกรมสรรพากรเพื่อเอาสาขาและรหัสไปรษณีย์
4. ให้พนักงานยืนยันก่อนบันทึก ข้อมูลที่ได้เป็นค่าตั้งต้น พนักงานเลือกสาขาเองเสมอและแก้ได้ทุกช่อง
5. เก็บว่าข้อมูลมาจากไหน เมื่อไหร่ มีคำถามภายหลังว่าทำไมชื่อในบิลเป็นแบบนี้ก็ตอบได้
6. ถ้าทุกแหล่งไม่ตอบ ฟอร์มต้องกรอกเองได้ตามปกติ แหล่งของรัฐช้าหรือล่มไม่ควรทำให้ออกบิลไม่ได้

ตอนที่เราทำระบบบัญชีที่ใช้เองที่ภัทรชัย อาร์ทิซาน ก็ต้องคิดแบบนี้ตั้งแต่แรก ปุ่มค้นหาจากเลขภาษีแยกเป็นส่วนเล็ก ๆ ที่เปลี่ยนแหล่งข้อมูลได้ และถ้าค้นไม่เจอก็ยังกรอกเองต่อได้

กรณีที่อาจเจอเมื่อเปิดใช้จริง#

• ได้ชื่อของบริษัทที่เลิกกิจการแล้ว DBD ยังคืนข้อมูลพร้อมสถานะ "เลิก" ระบบควรเตือนก่อนออกบิล
• ชื่อและที่อยู่ต้องจัดรูปก่อน DBD ให้ชื่อเต็มตามทะเบียน ไฟล์รายเดือนใช้ชื่อย่อ ("หส.") ที่อยู่กรุงเทพฯ ของ DBD มีคำว่า "เขต" แต่ตำบลไม่มีคำว่า "แขวง" และข้อมูลของกรมสรรพากรใช้ "-" แทนช่องว่าง
• เรียกเว็บของรัฐแล้วติด TLS บางเว็บส่งใบรับรองมาไม่ครบชุด ทางแก้คือเพิ่มใบรับรองตัวกลางที่ขาดให้เครื่อง ไม่ใช่ปิดการตรวจ TLS ซึ่งทำให้ใครก็ปลอมเป็นปลายทางได้

คำถามที่ควรถามผู้ให้บริการก่อนจ่ายเงิน#

• ข้อมูลมาจาก DBD หรือกรมสรรพากร อัปเดตบ่อยแค่ไหน และได้เลขสาขากับรหัสไปรษณีย์ไหม
• ครอบคลุมเลข 099… และบุคคลธรรมดาที่จด VAT ไหม
• ตอบเร็วแค่ไหน quota ต่อวันเท่าไหร่ คิดเงินต่อครั้งที่ค้นหรือต่อครั้งที่เจอ
• เก็บผลไว้ในระบบของเราเองได้นานแค่ไหน และข้อมูลบุคคลธรรมดาใครรับผิดชอบเรื่อง PDPA

ถ้าอยากให้ช่วยดูว่าระบบที่ใช้อยู่ควรต่อกับแหล่งไหน เล่าให้เราฟังได้ครับ